ตอนที่ 12 ความสัมพันธ์กับ Attachment Parents Pattern

ตอนที่ 12 ความสัมพันธ์ SECURE

จากการเข้าร่วม work shop เลี้ยงลูกด้วยจิตตื่นรู้ โดย อาจารย์ วิศิษฐ์ วังวิญญู และครอสที่แม่แป้งเข้าร่วมเลี้ยงลูกจิตตื่นรู้ของครูณา อังคณา มาศรังสรร  ทำให้ผมและแม่แป้งได้ทราบว่า มีแบบแผนความสัมพันธ์ของแม่กับลูกในแบบต่างๆ1-2ขวบ ลองมาดูกันนะครับคุณเป็นแบบไหน  ในความสัมพันธ์แต่ละแบบนั้นจะส่งผลต่อบุคลิกภาพของลูกคุณเมื่อโตขึ้นอย่างไร

ทฤษฎีนี้ในหมู่นักจิตวิทยา หรือวงการครอบครัวแม่และเด็กเรียกว่า Attachment Theory มีการทำการทดลองในเด็กเล็ก1-2 ขวบ นำคู่แม่ลูก 4 ที่เลี้ยงดูมาตั้งแต่เกิดทั้งสี่แบบ  มาทำการเล่นในห้อง จากนั้นจะเริ่มให้แม่ออกจากห้องไปโดยไม่บอกเด็ก  แต่ละคู่จะมีปฏิกิริยาที่ต่างกันออกไป (การทดลองดังกล่าวนี้จะให้แม่ออกจากห้องไปไม่เกิน 2 นาทีเนื่องจากถ้านานกว่านั้นการทดลองนี้จะมีผลต่อจิตใจของเด็กในระดับจิตใต้สำนึกเลย)  ทั้งนี้นักวิจัยเรื่องนี้ยังได้ติดตามพฤติกรรมของเด็กในการทดลองนี้จนอายุ 20 ปี  

แบบที่ 1  เมื่อแม่ออกไปลูกจะตกใจนิดนึง แล้วค่อยกลับมาเล่นต่อ หลังจากนั้นแม่กลับเข้ามาลูกจะดีใจและเล่นต่อไปตามปกติไม่ได้รู้สึกอะไร ในคู่แม่ลูก แบบแรกนี้ เรียกว่าความสัมพันธ์ว่า secure attachment คือแม่ลูกมีการเชื่อมต่อความสัมพันธ์ ต่อกัน แม่สามารถรับรู้ความรู้สึก ความต้องการของลูกได้ ไม่ว่าแม่จะไปไหนลูกก็ยังคงมีความมั่นคงภายในจิตใจอยู่ สรุป คือการเลี้ยงแบบไทยๆของเรานี่แหละครับ นอนด้วยกันกับลูกตลอด อันนี้เป็นแค่ลูกร้องก็รู้แล้วว่าลูกต้องการอะไร อันนี้ แบบแรกนะครับ

แบบที่ 2 Ambivalent (เดี๋ยวดีเดี๋ยวร้าย ) คุณแม่รักลูกนะแต่เวลาหงุดหงิดก็จะมาลงกับลูก ปฏิบัติหรือมีพฤติกรรมไม่สม่ำเสมอกับลูก เช่น วันนี้ใจดีเอาใจลูก ตามใจ อีกวันดุ ไม่ตามใจ เข้มงวด  ในการทดลองนี้ ผลที่ออกมาลูกจะติดคุณแม่หนึบไม่ยอมให้ไปไหน จะร้องไห้ เด็กที่มีคุณแม่แบบนี้มีแนวโน้มที่จะโตขึ้น จะมีความไม่มั่นคงทางใจ โหยหาความรัก ขี้หึง ติดแฟน ข้อเสริมอีกนิด จากนักจิตวิทยาได้อธิบายเรื่องนี้ให้ฟังว่า ได้มีการทดลองทดลองหนึ่งที่ได้นำหนูมาทดลองแล้วได้ให้อาหารกับหนูที่เครื่องให้อาหาร  โดยหนูต้องกดถึงจะมีอาหารตกลงมา ใช้ครั้งแรกก็ให้สม่ำเสมอก็จะได้กินต่อเมื่อกด ในครั้งที่สองให้แบบไม่สม่ำเสมอ กดบางทีก็ได้บางทีก็ไม่ได้ ผลปรากฎว่าหนูกดๆๆๆๆๆเครื่องนั้นตลอดเวลา เนื่องจากถ้ากดแล้วอยากจะมีโอกาสได้อาหารบ้างก็ยังดีกว่าไม่ได้กดเครื่องเลย  ผู้ใหญ่อย่างเราบางคนเองก็เป็นเช่นนั้นเห็นง่ายๆจากนักพนันหมุนสล็อต ได้ไม่ได้ไม่รู้ขอให้ได้หมุนเพราะเผื่อว่าได้

…..จากการทดลองนี้ทำให้เข้าใจเลยว่าเด็กในกลุ่มนี้ทำไมถึงติดแม่ เพราะขอแค่ได้ติดได้ใกล้ๆแม่ก่อน เหมือนหนูที่ขอแค่ให้ได้กดรับอาหารได้อาหารเมื่อไหร่ไม่รู้แต่ดีกว่าไม่กด

แบบที่ 3 คือ avoidance คือเป็นแม่ที่เลี้ยงลูกแบบรักลูก แต่ไม่สามารถรับรู้ความรู้สึกของลูก  เพิกเฉย น่านิ่ง พยายามไม่ให้ความสนใจแต่ปฏิกิริยาของลูก มีทฤษฎีเยอะจึงทำให้เค้านำมาใช้เหตุผลต่างๆ อธิบายให้ลูกฟังโดยไม่ได้เข้าใจความรู้สึกของลูก    ในการทดลองของแม่ลูกคู่นี้ ผลที่ออกมาก็คือ ลูกจะไม่สนใจเลยครับว่าแม่จะหายไปหรือแม่จะมา เมื่อแม่มาแล้วก็แสดงออกถึงกำแพงที่สร้างขึ้นมากับแม่ ไม่สบตาไม่มองหน้า ทำตัวเองให้นิ่งที่สุดเหมือนในคลิป (นักจิตวิทยาน้องขุนเขา ผู้เขียนหนังสือสมองสงสัยใจตอบและกรรมตามสมองได้อธิบายเพิ่มให้เห็นชัดว่า เสมือนเป็นการฉีดยาชาให้กับตัวเอง) แนวโน้มของ เด็กเมื่อโตเป็นผู้ใหญ่ก็จะไม่สนใจความรู้สึก ของคนรอบข้าง เย็นชา ไม่เอาคน ในแบบที่ 2 นี้ หลายๆคนอาจจะงงว่าอ้าวแล้วเลี้ยงแบบใช้เหตุผลมันไม่ดีอย่างไร ถูกครับเหตุผลนะมันดีแต่ในเด็กเล็ก เค้ายังใช้สมองซีกขวา นั้นคืออารมณ์ความรู้สึก สัมผัสทั้ง 5 พ่อๆแม่ๆหลายคน(รวมทั้งผมด้วย)เข้าใจผิดมาโดยตลอด เปิดตำราเลี้ยงลูก พยายามสร้างกฏเกณฑ์ ใช้เหตุผลกับเด็กในวัย 1 -2 ขวบ และ หลายๆท่านคงเคย ลงโทษลูก ด้วย วิธีเพิกเฉยหรือวิธีtime out กับลูกใช่ไหมครับ ซึ่งผมก็เคยใช้ เดี๋ยวผมจะเล่าความน่ากลัวในระยะยาวของวิธีการนี้ให้ฟัง

มีการทดลองที่เรียกว่าการทดลองหน้านิ่ง ลองไปทดลองดูนะครับ ให้แม่ลองทำหน้านิ่งๆใส่ลูก ดูปฎิกิริยาของลูกที่มีต่อแม่ในตอนแรก ลูกจะยิ้มและหัวเราะกับแม่ ให้แม่ทำหน้านิ่งต่อไปนะครับ ทีนี้ลูกจะเริ่มร้องไห้ ก็ให้แม่ทำหน้านิ่งต่อไปนะครับ ซักพักลูกจะหยุดร้องและจะทำหน้านิ่งใส่คุณ นั้นเพราะเด็กเรียนรู้ว่า ไม่ว่าจะทำอย่างไรก็ไม่สามารถทำให้แม่สนใจเค้าได้ อาจส่งผลต่อความคิดที่ว่าเค้าจะมีแม่หรือไม่มีแม่ก็ไม่มีผลอะไรกับเค้า ในครอบครัวของชาวตะวันตกเราคงเค้าได้ยินเรื่องให้เด็กเล็กแยกนอนกับพ่อแม่ ตั้งแต่เล็กๆ วิธีการทำโทษลูกด้วยวิธีการ Time out และการเพิกเฉย จริงอยู่ครับวิธีเหล่านี้มันได้ผล ลูกๆของคุณทำตามในสิ่งที่คุณต้องการ และมันยังทำให้สายสัมพันธ์ของคุณกับลูกเหินห่างออกไปด้วย

แบบที่ 4 disorganized แบบหวาดผวา แม่แบบนี้ อาจจะมีอาการทางจิตร่วมด้วย เป็นคนอารมณ์รุนแรง Child Abuse คือ ไม่รักลูกและทำร้ายลูกทั้งทางกาย วาจา ถ้านึกไม่ออกให้คิดถึงลำยอง แต่วันเฉลิม ในชีวิตจริงคงไม่มี เด็กที่โตขึ้นมาจะหวาดระแวงสังคม และผู้คน

ในเด็กเล็ก การดูแลจิตใจเป็นเรื่องที่สำคัญที่สุดบางครั้งเราอาจจะนำหลักเหตุผลมาใช้กับเค้ามากจนเกินไปจนลืมธรรมชาติของเด็ก การลงโทษเด็กไม่จำเป็นเลยถ้าคุณสร้างสายสัมพันธ์ทางใจกับลูกของคุณได้จนเกิดเป็น secure attachment และแปรเปลี่ยนพฤติกรรมที่ไม่เหมาะให้เป็นการเล่น เพื่อเบี่ยงเบนความสนใจ แทนการลงโทษเช่นถ้าเค้าชอบตีคนอื่น ให้บอกว่าตีคนไม่ได้นะ ให้ตีกลอง ตีหมอน ตีตุ๊กตาแทน ชักชวนให้ตีเล่นกัน หรือถ้าเค้าชอบขว้างของ ก็เปลี่ยนเป็นหาลูกบอลเล็กๆ เล่นขว้างบอลกับเค้าแทน เป็นการให้แรงเสริมทางบวกแทน  (Connect And Redirect ในหนังสือ Whole Brain Child และ No Drama Discipline เขียนโดยหมอเดเนียลและดร.ทีน่า ผู้ศึกษาเรื่อง Secure Attachment Way)

สรุปตาราง 4 pattern ความสัมพันธ์ค่ะ (credit จาก http://www.positive-parenting-ally.com/)

attachment

หลายคนอ่านแล้วอาจจะรู้สึกไม่ตรงใจหรือตรงกับสิ่งที่รู้มา  ขึ้นอยู่กับเด็กๆ และแนวทางของพ่อแม่ในการปูพื้นฐานให้กันแต่ละบ้านที่จะนำมาใช้ สำหรับตัวผมคิดว่านี่คืออีกแนวคิดที่น่าสนใจนอกจากจะตรงกับความคิดและแนวทางการดูแลของบ้านณดาแล้วเราพบว่าพ่อแม่ลูกเล็กต่างชาติ อังกฤษ อเมริกา ออสเตรเรียและยุโรบ ทั่วโลกเริ่มหันเหการเลี้ยงลูกมาแนวนี้แล้ว  ซึ่งการแบ่งปันในครั้งนี้อาจจะเป็นประโยชน์สำหรับใครหลายคนที่คิดตรงกันกับผมบ้างนะครับ พ่อโป๊ะ แม่แป้ง บ้านณดา

Reference :

  • Attachment Parenting:Instinctive Care for Your Baby and Young Child by Katie Allison Granju
  • com
  • The Whole-Brain Child: 12 Revolutionary Strategies to Nurture Your Child’s Developing Mind, Survive Everyday Parenting Struggles, and Help Your Family Thrive by Daniel J. Siegel, M.D. and Tina Payne Bryson, Ph.D.
  • ครอสเลี้ยงลูกจิตตื่นรู้ by อาจารย์วิศิษฐ์ วังวิญญู
  • ครอสเลี้ยงลูกจิตตื่นรู้ by ครูณา อังคณา มาศรังสรรค์  และ ขุนเขา สินธุเสน

One thought on “ตอนที่ 12 ความสัมพันธ์กับ Attachment Parents Pattern

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s